Verslag verankeren en borgen: LOB is van iedereen

Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding (LOB) staat hoog op de agenda's, lees bijvoorbeeld de brief van minister Van Engelshoven van November 2017: "Aandacht voor LOB in het onderwijs is vergroot" en de kwaliteitsagenda LOB voor het voortgezet onderwijs door de VO-raad, het LAKS, de NVS-NVL en VvSL (ondersteund door het ministerie van OCW).

"Goede LOB kan uitval in het vervolgonderwijs terugdringen."

Het project Expertisepunt LOB is een project om LOB te verbeteren. Zij ondersteunen vo- en mbo- scholen. Het expertisepunt geeft informatie over LOB en organiseert landelijke en regionale kennisdelingsbijeenkomsten. Op 20 maart 2018 faciliteerde het Expertisepunt een themabijkeenkomst: LOB verankeren en borgen. De presentaties staan op de website van Expertisepunt LOB. Hieronder onze samenvatting.

Hoe LOB te verankeren?
Frans Meijers vertelde ons over verankering van LOB. Meijers Onderzoek & Advies is gespecialiseerd in onderzoek naar en advies over de relatie tussen educatie, arbeid en levensloop. Daarbinnen is met name expertise opgebouwd rond loopbaanbegeleiding in zowel profit als non-profit organisaties.

Frans sprak over de rol van de directie en de rol van de teams. De directie is verantwoordelijk voor het strategisch beleid, de kaders, de richting. Dit strategisch beleid beantwoordt de vragen: wat is het probleem, en waarom is het óns probleem. In het geval van LOB, waarom moeten we iets met LOB. De teams zijn vervolgens verantwoordelijk voor de invulling daarvan: hoe het probleem op te lossen. Dit wordt beschreven (SMART) in het tactisch beleid, opgesteld door die teams. Op deze manier zorg je ervoor dat directie en de teams mét elkaar praten in plaats van tégen elkaar praten.

Eigenaarschap begint bij jezelf
Els van Osch van Zin in Onderwijs vertelde over eigenaarschap. Wie is eigenaar van LOB? Eigenaarschap is iets wat je bij docenten en leerlingen wilt stimuleren. Het ontstaat als je een juiste balans hebt tussen autonomie en controle. Ze maakte de vergelijking met computer spelletjes. Deze industrie weet mensen (bijna) verslaafd te maken aan spelletjes. Volgens haar kunnen we veel leren van de game industry. Zij geven de speler een kader met een duidelijk begin en einddoel, daartussen is de speler helemaal vrij zich te bewegen zoals hij/zij wil en kan de speler allerlei soorten keuzes maken om tot het doel te komen. Kortom, heldere kaders en daarbinnen vrijheid voor eigen beslissingen en creativiteit.

Ervaringen organiseren, een noodzakelijke stap op weg naar duurzame veranderingen
Robert-Jan Simons, emeritus hoogleraar en eigenaar van Visie op Leren ging dieper in op ervaringsleren, maar vooral ervaringsleren om docenten enthousiast te maken voor LOB. Begin de cultuuromslag die voor LOB nodig is door docenten bewust te maken van de dingen die ze al doen: ervaringen met LOB zoals bijvoorbeeld de docent die een leerling kan helpen kiezen, of de enthousiaste verhalen  die de docent vertelt over de mogelijkheden van zijn vak leerlingen en zo leerlingen vooruit helpt. Dat zijn essentiële ervaringen.  

Ook de docent moet zich de loopbaanvragen stellen:

  • waar ben ik goed in mbt LOB (kwaliteitenreflectie)
  • waarom moet ik bijdragen aan LOB (motievenreflectie)
  • hoe kan ik dit toepassen in het werk als docent (werkexploratie)
  • hoe kan ik mij als LOB begeleider ontwikkelen (loopbaansturing)
  • met wie kan ik hierover sparren (netwerken)?

Het advies van Robert-Jan is: "Pendel tussen het organiseren van visiebijeenkomsten en het verleiden tot essentiële ervaringen."

Werksessies
Wat heeft team Talenteon meegenomen uit de werksessies? Hieronder volgt een kort overzicht:

  • Bij het implementeren van LOB ervaren scholen een aantal uitdagingen en onzekerheden. Docenten zijn bijvoorbeeld niet altijd opgeleid voor de begeleiding bij LOB, maar voornamelijk voor kennisoverdracht over hun eigen vak. Zij zijn zich er bovendien niet van bewust dat LOB méér is dan alleen oriëntatie, maar dat het gaat om Loopbaanleren en onderdeel is van 'Een leven lang leren'. Er is behoefte aan training en scholing, maar is daar tijd (en geld) voor?
  • Hoe zit het met de verbinding tussen de vo-scholen en het vervolgonderwijs?
  • Een andere vraag die scholen hebben is: hoe betrek je ouders bij het loopbaangesprek, hun inbreng is van groot belang. Talenteon heeft een keukentafelwaaier ontwikkeld, een middel voor de leerling om een loopbaangesprek thuis aan te gaan. De keukentafelwaaier bevat vragen die de leerling thuis kan stellen om de juiste informatie op te halen over de loopbaan, opleiding en keuzes van bijvoorbeeld een ouder of buurman.
  • Tijdens één van de werksessies werd duidelijk dat scholen een LOB-beleid op moeten nemen in het schoolplan.
  • Informatie over leerlingen en oud-leerlingen is te vinden op scholenopdekaart.nl en in de NCO rapportages (cohortonderzoek) dat jaarlijks wordt rondgestuurd. Deze rapportages geven inzicht in studie-uitval van oud-leerlingen in vervolgopleidingen.
  • Het Loopbaandossier is een hulpmiddel dat zonder dialoog geen waarde heeft. Het Loopbaandossier is een eindpunt voor het VO en zou een startpunt moeten zijn in de vervolgopleiding. Het is op maat en een stap naar een CV. Het geeft inzicht in competenties en motivatie.

De eerste stap? Misschien wel het loopbaandossier!
Er is dus veel aandacht voor Loopbaanleren in een doorlopende leerlijn, niet alleen voor het vmbo, maar ook voor havo, vwo. Op de meeste scholen gebeuren al veel dingen die met Loopbaanleren te maken hebben: mentor-/coachgesprekken, projecten, maatschappelijke stages, buitenschoolse wedstrijden, maar ook in de klas benoemen docenten kwaliteiten en motieven van leerlingen. Docenten en schoolleiding zijn zich hier vaak niet van bewust en ook het zicht op de samenhang tussen de activiteiten ontbreekt. Bewustwording is dus nodig. Gelukkig hoeft u op school niet allerlei nieuwe activiteiten te organiseren om Loopbaanleren te implementeren. Het Loopbaandossier van Talenteon kan echter helpen om zicht te krijgen op alles wat er op uw school al aan LOB wordt gedaan. Doordat de leerlingen ervaringen, die bijdragen aan hun Loopbaanleren, op een leuke en interactieve manier vastleggen in hun Loopbaandossier.

 

 

Geschreven door


Sara Panis


Madelon Bontje